[Kurioza] Twarda historia krawężników

4년 전

Potykamy się o nie, wybijamy zęby, rozwalamy samochody. Krawężniki już od setek lat utrudniają ludziom życie.


Wszystkie krawężniki prowadzą do Rzymu

Ktoś kiedyś wpadł na szatański pomysł, i zaczął budować chodniki nieco wyżej niż jezdnia. Rzućmy okiem na Via dell’Abbondanza (Drogę Obfitości), jak nazwano w czasach nowożytnych główną arterię Pompejów.1 Co my tu właściwie widzimy? Ulicę wybudowano w ten sposób, że po obu jej stronach znajduje się wyniesiony na wyższy poziom chodnik. Oczyma wyobraźni już widzę tych woźniców podczas podjeżdżania na krawężnik... I wozy regularnie waliły weń kołami, przez co po śladach do dziś możemy wyczytać z nich ówczesny kierunek ruchu.1 2


Pompeje, Via dell’Abbondanza

W starożytności Europę oplotła sieć słynnych rzymskich dróg. Jak je budowano? Nie wszystkie powstwały w ten sam sposób, jednak zwykle zaczynano od stawiania krawężników, pomiędzy którymi kładziono trzy warstwy nawierzchni. 3


Schemat rzymskiej drogi
Źródło: https://www.bookunitsteacher.com


Rzymska droga z krawężnikami, Cylicja (obecnie: Turcja)

Nowożytna udręka ludzkości

Trudno prześledzić, co dokładnie działo się z krawężnikami w późniejszych wiekach. Wiele wskazuje jednak na to, że niekoniecznie komukolwiek chciało się je budować. W średniowieczu w miastach dominował ruch pieszy. Jeżeli już dodawano do drogi jakiś element architektoniczny, był to kanał do odprowadzania wody ciągnący się przez środek ulicy. Do idei stawiania tego zdradzieckiego szajsu powrócono w epoce renesansu, gdy na ulicach zaczęło się pojawiać coraz więcej pojazdów konnych.5 Kolejne przystanki w triumfalnym pochodzie krawężników to wieki XVIII i XIX, czyli okres rewolucji przemysłowej. Przykładowo, wydany w 1765 r. Paving Act stanowił, że od tej pory londyńskie ulice miały posiadać podwyższone względem jezdni chodniki. 4

A właściwie, po się je buduje?

Zarówno w XVIII-wiecznym Londynie, jak i w starożytnym Rzymie powody były dwa: chęć podzielenia drogi na część dla pieszych i pojazdów kołowych, a także potrzeba ujarzmienia trującego strumienia ulicznych ścieków.

Krawężniki dyskryminują

Długo się tym nie przejmowano, ale w pewnym momencie ludzkość zdała sobie sprawę, że żyją wśród nas niepełnosprawni, przez co krawężniki nie zawsze są takie super, jak to się to niektórym roiło. Co prawda, pierwszy w Stanach łagodny podjazd (ang. curb cut) powstał już w latach 40. w Kalamazoo (Michigan)6, jednak walka z podstępnym elementem miejskiej architektury nie skończyła się. Amerykański ustawodawca dostrzegł ten problem w wydanym w 1968 r. Architectural Barriers Act, nie oznaczało to jednak jego definitywnego rozwiązania. Nadal sporo do roboty miały organizacje takie jak chociażby Independent Living Movement, która w latach 70. przygotowała trasę do poruszania się wózkiem po kampusie Uniwersytetu w Berkeley. W wielu miejscach na świecie zmagania z krawężnikami trwają do dnia dzisiejszego.


Na zdjęciu od prawej: Hale Zukas, Eric Dibner oraz Kitty Cone - działacze Independent Living Movement
Źródło: https://boomcalifornia.com/2012/06/26/the-peoples-sidewalks/


Fragment krawężnika odrąbany przez aktywistów organizacji ADAPT w Denver, 1978
Źródło: https://everybody.si.edu/media/672

Na poskromieniu zuchwałych krawężników zyskujemy jednak wszyscy. Powstał nawet na to uczony termin: curb cut effect, oznaczający korzyści wyciągane przez społeczeństwo z udogodnień dla niepełnosprawnych. 12 13

Wprowadzają niezgodę

W Rosji trwa tradycyjna rywalizacja między obecną a dawną stolicą, tj. między Moskwą a Petersburgiem. Jednym z jej symboli jest drobna - zdawałoby się - różnica w nazewnictwie. Otóż w Moskwie krawężnik zwą z francuska bordiurem, natomiast mieszkańcy Petersburga wolą używać słowiańskiego określenia poriebrik. 7 W 2017 r. w Petersburgu odsłonięto przewrotny pomnik przyjaźni między poriebrikiem a bordiurem 😏.8.


Krawężniki wszystkich miast Rosji, łączcie się!
Źródło: https://www.kp.ru/daily/26723/3753596/

Wybitni znawcy tematu twierdzą jednak, że poriebrik i bordiur nie tyle są synonimami, co odnoszą się do różnych rodzajów krawężnika. 9

Bordiur vs poriebrik
Źródło: https://www.adme.ru/svoboda-kultura/chem-bordyur-otlichaetsya-ot-porebrika-962660/

A propos Rosji, ciekawostka. W krajach byłego ZSRR panuje zwyczaj malowania krawężników na biało. Dlaczego? Podobno tak jest ładniej, a i krawężnik wtedy rzekomo bardziej widoczny.10

Tak że tego...
Źródło: http://www.remotvet.ru/questions/15815-kak-i-chem-pobelit-bordjury-chtob-dolgo-derzhalos-pobelka.html

Służą przemocy

W Internecie łatwo można znaleźć informację o rodzaju niezwykle brutalnego ataku z użyciem krawężnika zwanego z angielska curb stomp. Pojawia się on filmie American History X, gdzie posługuje się nim amerykański neonazista. Oszczędzę Wam drastycznych obrazków 😐.

Krawężnik a sztuka

Choć jak wykazałem powyżej, krawężnik często służy siłom ciemności, może on stać się także wdzięcznym tworzywem dla ulicznej sztuki. W jaki sposób? Ot, chociażby jako miejsce do artystycznego oznaczania numeru ulicy. Doskonałym przykładem tej formy street-artu są mozaiki z nawami ulic w Houston w USA. Powstwały one od lat 20., z czasem zarzucono jednak tę koncepcję i napisy zaczęły zanikać. W 2015 r. powstał Blue Tile Project, mający na celu przywrócenie im dawnej świetności.


Krawężniki w Houston
Źródło: swamplot.com

Krawężnik prawdę Ci powie

Coś Wam nie pasuje na poniższym zdjęciu?

Authors get paid when people like you upvote their post.
If you enjoyed what you read here, create your account today and start earning FREE STEEM!
STEEMKR.COM IS SPONSORED BY
ADVERTISEMENT
Sort Order:  trending

kolejny wspaniały Wpis o nie-oczywistościach..

aż sie zamyśliłam nad tym ciekawym fragmentem scenerii..
czy mi jest potrzebny krawężnik?
i do czego, jeśli?

poza wypunktowanymi, bezdyskusyjnymi wadami krawężnika,
umiem jednak dostrzec tez jego plusy (przewrotnie?)

no bo np.
zagapiony kierowca, być może odbije sie od niego, zamiast wjechać w Twoje dziecko? (coś jak spowalniacze na skraju autostrad?)
jako kierowcy zaś, mamy obrazowo nakreślone, gdzie kończy sie nasza granica, (dla kogoś z fantazją, to może nie być takie oczywiste:)

rozumiem tez pojecie "ramy",
noo wiesz, Rama.
ramy są nam w życiu potrzebne, tak?
w różnych wymiarach.
jeden z banalnych przykładów:
taki np. Obraz.
obraz z ramą i obraz bez ramy.
(estetyka, podkreślenie, zaakcentowanie, rozgraniczanie)

z całą pewnością będę GO teraz mocniej dostrzegać,
nigdy wcześniej krawężnik nie był dla mnie przedmiotem rozmyślań,
dzięki :)

No i kto by pomyślał, że nawet o krawężniku można napisać dobry artykuł ;) Ze swojej strony nienawiść do poniemieckich krawężników na wrocławskim Nadodrzu - od pół roku jeżdżę bez osłony zderzaka...

P.S. Może tag #pl-architektura ?

·

Racja, dodałem ;)

·

Właśnie miałem to pisać, takie rzeczy potrafią być najciekawsze - codzienne sprawy, zwykłe krawężniki, a jednak można o nich interesujące opowieści snuć :)

Za takie artykuły lubię steema :)

·

:)zdecydowanie! to samo twierdzę!